ขี้แดดนาเกลือ
ดินตะกอนที่เกิดจากสาหร่ายมีฟอสฟอรัสสูง
ขี้แดดนาเกลือ คือ ผลพลอยได้จากการทำนาเกลือทะเล มีลักษณะเป็นแผ่นคล้ายดินตะกอนที่เกิดจากสาหร่าย ตะไคร่น้ำ และจุลินทรีย์ต่างๆ ที่อยู่ในน้ำทะเล จับตัวกันและแห้งกรอบอยู่บนผิวดินของแปลงนาเกลือ
ขั้นตอนการเกิดขี้แดดนาเกลือ
ขี้แดดนาเกลือเกิดขึ้นจากกระบวนการทางธรรมชาติในระหว่างการทำนาเกลือทะเล โดยมีขั้นตอนดังนี้
1. ช่วงพักนา (หลังฤดูเก็บเกี่ยวเกลือ): เมื่อสิ้นสุดฤดูการผลิตเกลือ ประมาณเดือนพฤษภาคมถึงตุลาคม จะเป็นช่วงฤดูฝนและมีการพักนาเกลือ น้ำฝนจะขังอยู่ในแปลงนา
2. การเจริญเติบโตของจุลินทรีย์: ในน้ำที่ขังอยู่นี้ จะมีสาหร่าย ตะไคร่น้ำ และจุลินทรีย์ต่างๆ เจริญเติบโต
3. การจับตัวและลอยบนผิวน้ำ: จุลินทรีย์เหล่านี้จะจับตัวกันและลอยอยู่บนผิวน้ำในแปลงนาเกลือ โดยมีปริมาณเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ
4. ช่วงน้ำแห้ง (เข้าสู่ฤดูแล้ง): เมื่อหมดฤดูฝนและเข้าสู่ฤดูแล้ง ประมาณเดือนพฤศจิกายน น้ำในแปลงนาเกลือจะค่อยๆ แห้งระเหยไปเนื่องจากแสงแดด
5. การตกตะกอนและแห้งกรอบ: เมื่อน้ำแห้งหมด สาหร่าย ตะไคร่น้ำ และจุลินทรีย์ที่จับตัวกันไว้ ก็จะตกตะกอนลงบนผิวดินของแปลงนา และแห้งกรอบกลายเป็นแผ่น มีลักษณะคล้ายดินตะกอน สีน้ำตาลดำ มีความหนาประมาณ 2-5 มิลลิเมตร เป็น ขี้แดดนาเกลือ
ในอดีต ชาวนาเกลือจะกำจัดขี้แดดนาเกลือทิ้ง เพราะเชื่อว่าเป็นสิ่งสกปรกที่ทำให้เกลือที่ผลิตได้มีคุณภาพต่ำ แต่ในปัจจุบันได้มีการศึกษาพบว่าขี้แดดนาเกลือมีประโยชน์ทางการเกษตรมากมาย จึงทำให้ขี้แดดนาเกลือกลายเป็นผลพลอยได้ที่มีค่าและสร้างรายได้เสริมให้กับชาวนาเกลือ
องค์ประกอบทางเคมีโดยประมาณของขี้แดดนาเกลือ:
+ ฟอสฟอรัส (P): พบได้ในปริมาณที่ค่อนข้างหลากหลาย ตั้งแต่ 0.13% ถึง 5.30% ฟอสฟอรัสมีความสำคัญต่อการเจริญเติบโตของราก การออกดอก และการติดผล
+ โพแทสเซียม (K): มีปริมาณประมาณ 2% ถึง 3.35% โพแทสเซียมช่วยในการลำเลียงน้ำและอาหารในพืช ทำให้พืชแข็งแรง ทนทานต่อโรคและแมลง และมีผลต่อคุณภาพของผลผลิต เช่น ความหวานและขนาด
+ ไนโตรเจน (N): มีปริมาณค่อนข้างน้อย โดยมีรายงานตั้งแต่ 0.009% ถึง 2.10% ไนโตรเจนมีความสำคัญต่อการเจริญเติบโตของลำต้นและใบ
+ อินทรียวัตถุ: ขี้แดดนาเกลือมีอินทรียวัตถุซึ่งช่วยในการปรับปรุงโครงสร้างดิน ทำให้ดินร่วนซุย อุ้มน้ำและระบายอากาศได้ดี ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการเจริญเติบโตของพืช
การใช้ขี้แดดนาเกลือ
1. ใช้เป็นปุ๋ยปรับปรุงดิน:
- เตรียมดินก่อนปลูก: หว่านขี้แดดนาเกลือให้ทั่วแปลงในอัตราประมาณ 0.5 - 1 กิโลกรัมต่อตารางเมตร แล้วไถกลบหรือพรวนดินให้เข้ากัน ทิ้งไว้ประมาณ 1-2 สัปดาห์ก่อนทำการปลูกพืช วิธีนี้จะช่วยปรับปรุงโครงสร้างดินให้ร่วนซุย เพิ่มความสามารถในการอุ้มน้ำและระบายอากาศ ทำให้รากพืชเจริญเติบโตได้ดีขึ้น
- รองก้นหลุม: ในการปลูกพืชเป็นหลุม สามารถนำขี้แดดนาเกลือประมาณ 1-2 กำมือ รองก้นหลุมก่อนลงต้นกล้า จะช่วยให้พืชได้รับธาตุอาหารในช่วงแรกของการเจริญเติบโต
- ใส่รอบโคนต้น: สำหรับพืชที่ปลูกแล้ว สามารถนำขี้แดดนาเกลือโรยรอบโคนต้นในอัตราที่เหมาะสม แล้วพรวนดินกลบเบาๆ และรดน้ำตาม วิธีนี้จะช่วยเสริมธาตุอาหารให้กับพืชอย่างต่อเนื่อง
2. ใช้เป็นส่วนผสมของวัสดุปลูก:
- ไม้กระถางและไม้ประดับ: ผสมขี้แดดนาเกลือในอัตราส่วนประมาณ 1 ส่วนต่อวัสดุปลูก 3-5 ส่วน (เช่น ดินร่วน แกลบ ขุยมะพร้าว) จะช่วยเพิ่มธาตุอาหารและทำให้ดินปลูกมีความอุดมสมบูรณ์มากขึ้น
- แปลงผัก: ผสมขี้แดดนาเกลือลงในดินปลูกก่อนทำการเพาะเมล็ดหรือย้ายกล้า จะช่วยให้ผักเจริญเติบโตได้ดี มีคุณภาพ และให้ผลผลิตสูง
3. ใช้ในการบำรุงไม้ผล:
- ช่วงก่อนออกดอกและติดผล: หว่านขี้แดดนาเกลือรอบทรงพุ่มในอัตราที่เหมาะสมกับขนาดของต้น แล้วพรวนดินกลบและรดน้ำ จะช่วยเสริมธาตุฟอสฟอรัสและโพแทสเซียม ซึ่งจำเป็นต่อการออกดอกและพัฒนาผล
- ช่วงบำรุงผล: สามารถใส่ขี้แดดนาเกลือซ้ำได้ในปริมาณที่น้อยลง เพื่อช่วยให้ผลไม้มีขนาดใหญ่ รสชาติดี และมีคุณภาพ
ประโยชน์ของขี้แดดนาเกลือทางการเกษตร:
- ปรับปรุงโครงสร้างดิน: ช่วยให้ดินร่วนซุย อุ้มน้ำได้ดีขึ้น และระบายอากาศได้ดี ทำให้รากพืชเจริญเติบโตได้ดี
- เพิ่มความหวานให้ผลไม้: มีแร่ธาตุบางชนิดที่ช่วยเพิ่มความหวานและรสชาติให้กับผลไม้
- เป็นปุ๋ย: มีธาตุอาหารที่เป็นประโยชน์ต่อพืช สามารถนำไปใช้เป็นปุ๋ยอินทรีย์ได้ ช่วยลดการใช้ปุ๋ยเคมี
- เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต: โดยรวมแล้ว การใช้ขี้แดดนาเกลือสามารถช่วยให้พืชผลผลิตดีขึ้น
- สร้างมูลค่าเพิ่ม: เป็นการนำผลพลอยได้จากการทำนาเกลือมาใช้ให้เกิดประโยชน์ สร้างรายได้เสริมให้กับชาวนาเกลือ
ข้อควรระวังในการใช้ขี้แดดนาเกลือ:
! ปริมาณการใช้: ควรใช้ในปริมาณที่เหมาะสม ไม่ควรใช้มากเกินไป เพราะอาจทำให้ดินเค็มและเป็นอันตรายต่อพืชบางชนิดได้ โดยเฉพาะพืชที่ไม่ทนต่อความเค็ม
! ชนิดของพืช: พืชแต่ละชนิดมีความต้องการธาตุอาหารแตกต่างกัน ควรพิจารณาความต้องการของพืชแต่ละชนิดก่อนการใช้ขี้แดดนาเกลือ
! การเก็บรักษา: ควรเก็บรักษาขี้แดดนาเกลือในที่แห้งและเย็น เพื่อรักษาคุณภาพของธาตุอาหาร
ขี้แดดนาเกลือ
ขี้แดดนาเกลือ
ขี้แดดนาเกลือ
ขี้แดดนาเกลือ
เอกสารประกอบ
ขี้แดดนาเกลือ - kedadnaheau.pdf
อิทธิพลของปุ๋ยมูลไก่และขี้แดดนาเกลือที่มีผลต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของแก่นตะวัน - kedadnaheau_tawan.pdf
PGS นครศรีธรรมราช
ศูนย์เรียนรู้ เครือข่ายเกษตรอินทรีย์ PGS นครศรีธรรมราช ขับเคลื่อนโดย สมาคมอาหารธรรมชาติยั่งยืน นครศรีธรรมราช
ที่อยู่ : ตำบลควนกลาง อำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช
โทร : 0816577283
