อินทรียวัตถุ หมายถึง ซากพืช ซากสัตว์ทุกชนิดที่กำลังสลายตัว ด้วยจุลินทรีย์ สารอินทรีย์ที่ได้จากการย่อยสลาย และส่วนที่ถูกสังเคราะห์ขึ้นมาใหม่จากกระบวนการย่อยสลาย

อินทรียวัตถุ (Organic Matter) หมายถึง สารที่ได้จากสิ่งมีชีวิตหรือซากสิ่งมีชีวิตที่ย่อยสลายแล้ว ซึ่งประกอบด้วยคาร์บอนเป็นองค์ประกอบหลัก อินทรียวัตถุมีบทบาทสำคัญในระบบนิเวศและระบบเกษตรกรรม โดยเฉพาะในดิน เพราะช่วยปรับปรุงคุณสมบัติทางกายภาพ เคมี และชีวภาพของดิน ทำให้ดินมีความอุดมสมบูรณ์และเหมาะสมสำหรับการเจริญเติบโตของพืช

ซากพืช: เช่น ใบไม้ กิ่งไม้ หญ้า ฟางข้าว

ซากสัตว์: เช่น ซากสัตว์ที่ตายแล้ว มูลสัตว์

ของเหลือจากการเกษตร: เช่น เศษพืชเหลือทิ้ง เปลือกผลไม้

ปุ๋ยหมักและปุ๋ยคอก: เช่น ปุ๋ยที่ได้จากการหมักเศษพืชหรือมูลสัตว์

จุลินทรีย์ในดิน: เช่น แบคทีเรีย เชื้อรา ที่ช่วยย่อยสลายสารอินทรีย์

ประโยชน์ของอินทรียวัตถุในดิน

ปรับปรุงโครงสร้างดิน:

- ทำให้ดินร่วนซุย มีการระบายน้ำและอากาศดี

- ลดการอัดแน่นของดิน

- เพิ่มความสามารถในการอุ้มน้ำของดิน

เพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดิน:

- เป็นแหล่งอาหารของจุลินทรีย์ในดิน

- ปลดปล่อยธาตุอาหารพืช เช่น ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม ผ่านกระบวนการย่อยสลาย

ปรับสมดุล pH ของดิน:

- ช่วยลดความเป็นกรดหรือด่างของดินให้เหมาะสมกับการเจริญเติบโตของพืช

ส่งเสริมกิจกรรมของจุลินทรีย์ดิน:

- เพิ่มจำนวนและความหลากหลายของจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์

- ช่วยย่อยสลายสารอินทรีย์ให้กลายเป็นธาตุอาหารพืช

ลดการชะล้างพังทลายของดิน:

- ช่วยป้องกันการสูญเสียหน้าดินจากการชะล้างพังทลาย

การใส่ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอก: นำปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกมาผสมกับดินก่อนปลูกพืช

การไถกลบเศษพืช: ไถกลบเศษพืชหลังเก็บเกี่ยวลงในดิน

การปลูกพืชคลุมดิน: ปลูกพืชคลุมดินเช่นถั่วแล้วไถกลบเพื่อเพิ่มอินทรียวัตถุ

การใช้ปุ๋ยพืชสด: ปลูกพืชเช่นโสนหรือถั่วแล้วไถกลบขณะที่ยังสดอยู่

การใช้วัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร: เช่น ฟางข้าว เปลือกไม้ มาคลุมดินหรือหมักเป็นปุ๋ย