นายพิทยา เพชรเจริญ เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ได้รับมรดกตกทอดจากพ่อแม่ เป็นสวนยางพารา จำนวน 12 ไร่ อายุกว่า 15 ปี พื้นที่เนินดินฝั่งทิศตะวันออกลาดเอียงมาฝั่งตะวันตกติดกับถนนเอเซีย 41 เป็นพื้นที่สวนยางประมาณ 10 ไร่ที่ปลูกไม้ป่าเศรษฐกิจและผักเหลียงในแปลงสวนยาง และพื้นที่ 2 ไร่ เป็นที่อยู่อาศัย ปลูกไม้ผลและพืชผักพื้นบ้านไว้บริโภคในครัวเรือน สำหรับสาเหตุที่ต้องการดำเนินการ นั้น เกิดจากที่ต้องทำหน้าที่ในโรงพยาบาลได้พบเห็นผู้คนเจ็บป่วยด้วยผลกระทบจากการใช้สารเคมีในการเกษตรกรรม จำนวนมากเพิ่มขึ้นมาต่อเนื่อง และอยากน้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในหลวงรัชกาลที่ 9 ประกอบกับด้วยมีอาชีพรับราชการ จึงไม่มีเวลาดูแลจัดการสวนได้มากนัก และเมื่อ 7-10 ปีที่ผ่านมายางราคาถูก หาคนสนใจกรีดยางได้ยาก และที่สำคัญยิ่งคือเป็นคนรักษ์ธรรมชาติสิ่งแวดล้อม จึงได้ปรับเปลี่ยนจากสวนยางเชิงเดี่ยวแบบสวนยางแบบผสมผสาน
การทำพืชร่วมยาง เพื่อสืบสานวิถีพอเพียงตามศาสตร์พระราชา โดยการปลูกป่าสามอย่าง ประโยชน์สี่อย่าง ซึ่งได้ปลูกไม้กินได้ ปลูกไม้ใช้สอย ปลูกไม้ป่าเศรษฐกิจ เพื่อให้เกิดประโยชน์ 4 ประการ 1) อาหาร:มีพืชผักผลไม้ปลอดสารไว้บริโภคและแจกจ่ายแก่ญาติมิตร 2)มีรายได้:ลดรายจ่ายในการจัดการสวนยางพารา ทั้งค่าแรงงานน้อยลง ไม่ใช้ปุ๋ยและสารเคมีในแปลง อันเป็นการเพิ่มรายได้จากสวนยาง จากพืชผักเหลียง น้ำผึ้ง และมูลค่าของต้นไม้ในสวนยาง 3)มีไม้ใช้สอย เป็นโรงเรือน สร้างบ้าน 4)มีการอนุรักษ์ฟื้นฟูสภาพแวดล้อม เพิ่มความชุ่มชื้นในแปลงเกษตร
รูปแบบการทำพืชร่วมยางในสวนผสมผสาน ปรับจากสวนยางพาราเชิงเดี่ยวเป็นเกษตรผสมผสาน โดยจัดพื้นที่ยางพารา 10 ไร่ ได้ปลูกผักเหลียงและไม้เศรษฐกิจและ ไม้ใช้สอย ได้แก่ สะเดาเทียม และยางนา อายุกว่า 20-30 ปี จำนวน 50 ต้น ไม้พะยอม, มะฮ็อกกานี, ตะเคียนทอง , จำปาทอง, และไผ่ต่าง ๆ อายุกว่า 5 ปี จำนวน 900 ต้น ในส่วนพื้นที่ 2 ไร่ อาณาบริเวณบ้านนั้นปลูกไม้ผลและพืชผัก สมุนไพร ได้แก่ เงาะ, ลองกอง, มะม่วง, ชมพู่, กะท้อน ,กล้วยเล็บมือ,กล้วยน้ำว้า , ผักเหลียง, พริก, ผักหวาน,คะน้าเม็กซิโก พร้อมเลี้ยงผึ้ง และเลี้ยงปลาช่อน,ปลาดุก
ผลลัพธ์ที่ดีทั้ง 4 ประการ ได้แก่
1) มีอาหาร:จากพืชและสัตว์ที่เลี้ยงไว้ มีผักผลไม้ปลอดสารไว้บริโภคและแจกจ่ายแก่ญาติมิตร
2) มีรายได้:ลดรายจ่ายในการจัดการสวนยางพารา ทั้งค่าแรงงานน้อยลง ไม่ใช้ปุ๋ยและสารเคมีในแปลง อันเป็นการเพิ่มรายได้จากสวนยาง รายได้จากพืชผักเหลียง น้ำผึ้ง และมูลค่าของต้นไม้ในสวนยาง
3)มีไม้ใช้สอย เป็นโรงเรือนและนำไปใช้สร้างบ้านได้ส่วนหนึ่ง
4)เกิดการฟื้นฟูสภาพแวดล้อม เพิ่มความชุ่มชื้นให้อุดมสมบูรณ์ด้วยหญ้าและเฟรินปกคลุมดิน ไม่มีการชะล้างหน้าดินตลอดมา
พืชร่วมยาง แปลงนายพิทยา เพชรเจริญ
พืชร่วมยาง
