คู่มือผู้ประกอบการเกษตรยั่งยืน (Sustainable Agripreneur) ยกระดับเกษตรกร สู่เกษตรกรมืออาชีพ พัฒนาเป็นผู้ประกอบการเกษตรยั่งยืนบนฐานเกษตรอินทรีย์ 
คู่มือที่พัฒนามาจากการขับเคลื่อนระบบอาหารยั่งยืน ด้วยระบบเกษตรยั่งยืนบนฐานเกษตรอินทรีย์ ใช้แนวทางการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วม (PGS) 

ภาพของเกษตรกรไทยในปัจจุบันคือภาพของความเหลื่อมล้ำเชิงโครงสร้างที่ถูกซ่อนเร้นมายาวนาน โครงสร้างประชากรที่กำลังเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างรวดเร็ว ทำให้แรงงานภาคเกษตรอายุเฉลี่ยสูงกว่า 50 ปี ขณะที่คนรุ่นใหม่อพยพออกนอกภาคเกษตรจนขาดผู้สืบทอด เศรษฐกิจการเกษตรที่เอื้อต่อธุรกิจขนาดใหญ่และพ่อค้าคนกลาง ทำให้เกษตรกรรายย่อยซึ่งมีพื้นที่เฉลี่ยเพียง 15-20 ไร่ ต้องแบกรับต้นทุนปัจจัยการผลิตที่แพงขึ้นทุกปี แต่กลับไม่มีอำนาจต่อรองราคาผลผลิตของตนเอง เมื่อถึงฤดูเก็บเกี่ยว พวกเขาต้องเร่งขายผลไม้ราคาแพงของโลกในราคาที่พ่อค้ากำหนด ขณะที่ผู้บริโภคในต่างประเทศกลับจ่ายเงินสูงกว่าหลายเท่า

ยิ่งไปกว่านั้น ความท้าทายใหม่จากวิกฤตสภาพภูมิอากาศ โลกรวนและโลกเดือด ได้ซ้ำเติมความเปราะบางที่มีอยู่เดิม ฝนแล้ง น้ำท่วม โรคระบาด ที่ถี่และรุนแรงขึ้น ทำให้การวางแผนการผลิตแทบเป็นไปไม่ได้ ผลผลิตเสียหาย คุณภาพตกต่ำ รายได้ยิ่งหดหาย

ปัญหาที่เกิดขึ้นจึงไม่ใช่ปัญหาปลายเหตุ แต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ถักทอเข้าด้วยกันเป็นระบบ เกษตรกรส่วนใหญ่ติดอยู่ในกับดักของ “ผู้ผลิตวัตถุดิบ” ในห่วงโซ่อุปทานอาหารโลก ที่ต้องรับความเสี่ยงทั้งหมดแต่ได้ส่วนแบ่งกำไรน้อยที่สุด เกิดเป็นวงจรอุบาทว์ หนี้สูง-ต้นทุนสูง-อายุสูง-ความเสี่ยงสูง แต่รายได้ต่ำ จนยากจะหลุดพ้น

อย่างไรก็ตาม หนังสือเล่มนี้มิได้มีเป้าหมายเพียงเพื่อชี้ให้เห็นปัญหา แต่ต้องการนำเสนอ “หนทางเปลี่ยนผ่าน” อย่างเป็นระบบ การปรับเปลี่ยนบทบาทของเกษตรกรจาก “ผู้ผลิตวัตถุดิบ” ที่ตกเป็นเบี้ยล่างของตลาด ไปสู่ “ผู้ประกอบการเกษตรยั่งยืน” ที่สามารถจัดการทรัพยากรด้วยตนเอง สร้างมูลค่าเพิ่มด้วยการแปรรูปและสร้างแบรนด์ เชื่อมโยงตรงถึงผู้บริโภค และรวมกลุ่มเป็นเครือข่ายที่เข้มแข็ง

เรามุ่งหวังว่าหนังสือเล่มนี้จะเป็นเข็มทิศสำหรับเกษตรกร นักวิชาการ ผู้กำหนดนโยบาย และผู้ที่ใส่ใจในอนาคตของภาคเกษตรกรรมไทย ให้เห็นภาพรวมของปัญหาอย่างกระจ่าง และร่วมกันเดินหน้าไปสู่การสร้างระบบอาหารที่มั่นคง เป็นธรรม และยั่งยืน ซึ่งไม่ใช่เพียงการช่วยเหลือเกษตรกรให้หลุดพ้นจากความยากจน แต่คือการวางรากฐานความมั่นคงทางอาหารของประเทศทั้งในปัจจุบันและอนาคต

ท่ามกลางความท้าทายรอบด้าน เกษตรกรไทยไม่ควรต้องเผชิญชะตากรรมเพียงลำพังอีกต่อไป ถึงเวลาแล้วที่ทุกภาคส่วนจะร่วมกันปรับเปลี่ยนระบบครั้งใหญ่ เพื่อให้ผู้ผลิตอาหารของโลกมีชีวิตที่ดีขึ้น และสามารถส่งต่ออาหารที่มีคุณภาพสู่ผู้บริโภคอย่างเป็นธรรมตลอดห่วงโซ่คุณค่า

คู่มือผู้ประกอบการเกษตรยั่งยืน
(Sustainable Agripreneur)
ยกระดับเกษตรกร สู่เกษตรกรมืออาชีพ พัฒนาเป็นผู้ประกอบการเกษตรยั่งยืนบนฐานเกษตรอินทรีย์

คำนำ​: อธิบายบริบทปัญหาเกษตรกรไทย หนี้สิน ต้นทุนสูง รายได้ไม่แน่นอน และความจำเป็นของการเปลี่ยนบทบาทจากผู้ผลิตวัตถุดิบ เป็นผู้ประกอบการระบบอาหารที่พึ่งตนเองได้

ส่วนที่ 1 บทนำ
- ปัญหา และแนวทางการเกษตร

ส่วนที่ 2 บทนำแนวคิดเกษตรยั่งยืน
บทที่ 2 ความหมายของเกษตรยั่งยืน
- มิติสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ สังคม
- รูปแบบเกษตรยั่งยืน
- ความแตกต่างระหว่างเกษตรเคมี เกษตรอินทรีย์ และเกษตรยั่งยืน
บทที่ 3 ผู้ประ​ก​อบการเกษตร​ยั่งยืน​
- เกษตรกร เกษตร​มืออาชีพ ผู้ประ​ก​อบการเกษตร​ยั่งยืน​
- แนวทางการพัฒนา​ผู้ประกอบการ​เกษตร​ยั่งยืน​

ส่วนที่ 3 การปรับระบบคิด (Mindset) และทักษะ (Skill)
บทที่ 4 คิดเชิงระบบ และ ทักษะผู้ประกอบการเกษตรยั่งยืน
ระบบคิดผู้ประกอบการเกษตรยั่งยืน
ทักษะผู้ประกอบการเกษตรยั่งยืน

ส่วนที่ 4 การออกแบบระบบเกษตรยั่งยืน
บทที่ 5 การออกแบบพื้นที่เชิงระบบ​ 
- เกษตร​ทฤษฎี​ใหม่​ โคกหนองนาโมเดล​ 1ไร่1แสน​ สวนยกร่อง
- เกษตรผสมผสาน​ 
- วนเกษตร​ สวนสมรม​ สวนผสม​
- เกษตร​ธรรมชาติ​ 
- เกษตร​อินทรีย์​ เกษตร​ฟื้นฟู

ส่วนที่ 5 ระบบเกษตรอินทรีย์
บทที่ 6 เกษตรอินทรีย์
- เกษตรอินทรีย์
- การจัดการดิน น้ำ และความหลากหลายชีวภาพ 
บทที่ 7 การผลิต​เกษตรอินทรีย์
- การผลิตพืชอินทรีย์ และปัจจัยการผลิต
- การผลิตปศุสัตว์อินทรีย์
- การผลิตสัตว์​น้ำ​อินทรีย์ และประมงยั่งยืน
- ระบบประมงยั่งยืน
บทที่​ 8​ การเพิ่มมูลค่าผลผลิต​ ผลิตภัณฑ์​
- การแปรรูปผลผลิตเกษตรอินทรีย์
- เครื่องมือ​ นวัตกรรมการแปรรูป

ส่วนที่ 6 การประกอบการ​เกษตรยั่งยืน
บทที่ 9 Business Model Canvas เกษตรยั่งยืน
บทที่ 10 การประกอบการและการบริหารธุรกิจ​เกษตรยั่งยืน

ส่วนที่ 7 การตลาดและการขาย
บทที่ 11 การตลาดยั่งยืน​
บทที่ 12 การสื่อสารการตลาดและการขาย 

ส่วนที่ 8 มาตรฐาน เครือข่าย และการเติบโต
บทที่ 13 มาตรฐานอินทรีย์และ PGS
บทที่ 14 การรวมกลุ่ม​ เครือข่าย​ และห่วงโซ่คุณค่า​การประกอบการ​ 

ส่วนที่ 9 แนวทางการขับเคลื่อนเกษตรอินทรีย์ (อธย.นศ.)
บทที่ 15 แนวทางการขับเคลื่อนเกษตรอินทรีย์ 
โดย สมาคมอาหารธรรมชาติยั่งยืน นครศรีธรรมราช.