ฮอร์โมนไข่
น้ำหมักชีวภาพจากไข่หมักกับน้ำตาล นมเปรี้ยว หรือแป้งข้าวหมาก
ฮอร์โมนไข่ หมายถึง น้ำหมักชีวภาพ ที่ได้จากการนำไข่ไก่หรือไข่เป็ดมาหมักกับกากน้ำตาล (หรือน้ำตาลทรายแดง) และอาจมีส่วนผสมอื่นๆ เพิ่มเติม เช่น นมเปรี้ยว หรือแป้งข้าวหมาก เพื่อช่วยในการย่อยสลายและเพิ่มประสิทธิภาพ
องค์ประกอบหลักของฮอร์โมนไข่ (โดยประมาณ):
ธาตุอาหาร:
- ไนโตรเจน (N): จากโปรตีนในไข่ ช่วยในการเจริญเติบโตของลำต้นและใบ
- ฟอสฟอรัส (P): จากไข่แดง ช่วยในการออกดอกและสร้างเมล็ด
- โพแทสเซียม (K): มีอยู่ในปริมาณน้อย แต่ก็มีส่วนช่วยในการลำเลียงอาหารและสร้างความแข็งแรงให้พืช
- แคลเซียม (Ca): จากเปลือกไข่ (หากใช้ทั้งเปลือก) ช่วยในการสร้างเซลล์พืชและลดปัญหาการขาดแคลเซียม
- ธาตุอาหารรองและจุลธาตุ: เช่น แมกนีเซียม เหล็ก สังกะสี แมงกานีส ในปริมาณเล็กน้อย
กรดอะมิโน: โปรตีนในไข่จะถูกย่อยสลายเป็นกรดอะมิโนต่างๆ ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการเจริญเติบโตของพืช
ฮอร์โมนพืช: มีรายงานว่าในกระบวนการหมัก อาจมีการสร้างฮอร์โมนพืชบางชนิด เช่น ออกซิน (Auxin) และจิบเบอร์เรลลิน (Gibberellin) ในปริมาณน้อย ซึ่งช่วยในการกระตุ้นการเจริญเติบโต
จุลินทรีย์: โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากมีการเติมนมเปรี้ยวหรือแป้งข้าวหมาก จุลินทรีย์เหล่านี้จะช่วยในการย่อยสลายและสร้างสารที่เป็นประโยชน์
คาร์โบไฮเดรต: จากกากน้ำตาล เป็นแหล่งอาหารของจุลินทรีย์
ธาตุอาหารหลัก (โดยประมาณ):
- ไนโตรเจน (N): มีรายงานปริมาณไนโตรเจนในฮอร์โมนไข่อยู่ที่ประมาณ 1.48% ในน้ำหมักชีวภาพสูตรฮอร์โมนไข่ที่มีส่วนผสมของไข่ไก่ กากน้ำตาล และแป้งข้าวหมาก
- ฟอสฟอรัส (P₂O₅): มีรายงานปริมาณฟอสฟอรัสอยู่ที่ประมาณ 0.23% ในสูตรเดียวกัน
- โพแทสเซียม (K₂O): มีรายงานปริมาณโพแทสเซียมอยู่ที่ประมาณ 1.82% ในสูตรเดียวกัน
ธาตุอาหารรอง (โดยประมาณ):
- แคลเซียม (Ca): ประมาณ 0.73% (อาจสูงกว่านี้หากใช้เปลือกไข่ในปริมาณมาก)
- แมกนีเซียม (Mg): ประมาณ 0.15%
- กำมะถัน (S): ประมาณ 0.20%
จุลธาตุ:
มีรายงานการพบจุลธาตุ เช่น โบรอน (B) ในปริมาณเล็กน้อย (เช่น 0.001%) ส่วนทองแดง (Cu) ไม่พบในบางรายงาน
สารควบคุมการเจริญเติบโตพืช (ฮอร์โมน):
- กรดอินโดล-3-อะซิติก (IAA): ประมาณ 9.78 มิลลิกรัม/ลิตร
- จิบเบอเรลลิน (GA₃): ไม่พบในบางรายงาน
- ซีอาติน (Zeatin): ประมาณ 87.29 มิลลิกรัม/ลิตร
- ไคเนติน (Kinetin): ประมาณ 76.40 มิลลิกรัม/ลิตร
สารอินทรีย์อื่นๆ:
- อินทรีย์คาร์บอน: ประมาณ 15.19%
- กรดฮิวมิก: ประมาณ 2.34%
- กรดอะมิโน: พบได้หลากหลายชนิดจากการย่อยสลายโปรตีนในไข่
ประโยชน์ของฮอร์โมนไข่ทางการเกษตร:
กระตุ้นการเจริญเติบโต: ช่วยให้พืชเจริญเติบโตได้ดี แข็งแรง มีลำต้นและใบที่สมบูรณ์
เร่งการออกดอก: ช่วยกระตุ้นการสร้างตาดอก และทำให้พืชออกดอกเร็วขึ้น
เพิ่มขนาดดอกและผล: ช่วยให้ดอกมีขนาดใหญ่ขึ้น ติดผลดก และผลมีขนาดใหญ่
เพิ่มความหวานและคุณภาพผลผลิต: อาจมีส่วนช่วยให้ผลไม้มีรสชาติดีขึ้น
บำรุงดิน: จุลินทรีย์ในฮอร์โมนไข่อาจช่วยปรับปรุงโครงสร้างดินและเพิ่มความอุดมสมบูรณ์
เสริมความแข็งแรงให้พืช: ช่วยให้พืชทนทานต่อโรคและแมลงได้ดีขึ้น
สูตรพื้นฐาน (อัตราส่วนโดยประมาณ):
ไข่ไก่หรือไข่เป็ด (สด): 1 กิโลกรัม (ประมาณ 15-20 ฟอง ขึ้นอยู่กับขนาด)
กากน้ำตาล (Molasses): 1 กิโลกรัม
น้ำสะอาด (ไม่ใช้น้ำประปาที่มีคลอรีน): 1 ลิตร
อุปกรณ์:
- ถังพลาสติกมีฝาปิด ขนาดประมาณ 5-10 ลิตร
- ไม้สำหรับคน
- ผ้าขาวบาง หรือกระชอน (สำหรับกรอง)
วิธีการทำ:
1. เตรียมไข่: ทุบไข่ทั้งเปลือก (หรือไม่เอาเปลือกก็ได้ แต่การใส่เปลือกจะเพิ่มแคลเซียม) ใส่ลงในถังหมัก
2. ใส่กากน้ำตาล: เทกากน้ำตาลลงในถังที่มีไข่อยู่
3. เติมน้ำ: เติมน้ำสะอาดลงไป
4. คนให้เข้ากัน: ใช้ไม้คนส่วนผสมทั้งหมดให้เข้ากันจนกากน้ำตาลละลาย
5. ปิดฝา: ปิดฝาถังให้สนิท แต่ไม่ต้องแน่นจนเกินไป เพื่อให้ก๊าซที่เกิดจากการหมักสามารถระบายออกได้
6. เก็บรักษา: นำถังหมักไปเก็บไว้ในที่ร่ม อากาศถ่ายเทสะดวก ไม่โดนแสงแดดโดยตรง
7. คน/เขย่า: หมั่นคนหรือเขย่าส่วนผสมวันละ 1-2 ครั้ง ในช่วง 7-10 วันแรก เพื่อกระตุ้นการทำงานของจุลินทรีย์และระบายก๊าซ
8. ระยะเวลาหมัก: โดยทั่วไปจะใช้เวลาหมักประมาณ 14-30 วัน สังเกตได้จาก:
- ไม่มีฟองก๊าซเกิดขึ้นมากนัก
- กลิ่นเปลี่ยนจากเหม็นคาวไข่ เป็นกลิ่นหวานอมเปรี้ยว
- ส่วนผสมเริ่มเข้ากันดีและมีลักษณะข้นขึ้นเล็กน้อย
9. กรอง: เมื่อหมักได้ที่แล้ว ให้กรองเอาน้ำหมักออกมา โดยใช้ผ้าขาวบางหรือกระชอน ส่วนกากที่เหลือสามารถนำไปทำปุ๋ยหมักแห้งได้
10. เก็บน้ำหมัก: เทน้ำหมักที่กรองได้ใส่ขวดหรือภาชนะที่มีฝาปิด เก็บไว้ในที่ร่ม สามารถเก็บไว้ใช้ได้นาน
สูตรเพิ่มเติมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ:
+ สูตรนมเปรี้ยว: เติมนมเปรี้ยว (รสธรรมชาติ) ประมาณ 1 แก้ว (200-250 มล.) ลงในส่วนผสม จะช่วยเพิ่มจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์และเร่งกระบวนการหมัก
+ สูตรแป้งข้าวหมาก: เติมแป้งข้าวหมากบดละเอียด ประมาณ 1 ลูกเล็ก จะช่วยเพิ่มเอนไซม์และจุลินทรีย์ในการย่อยสลาย
+ สูตรน้ำซาวข้าว: ใช้น้ำซาวข้าวแทนน้ำสะอาด จะช่วยเพิ่มวิตามินและแร่ธาตุบางชนิด
วิธีการนำไปใช้:
น้ำหมักฮอร์โมนไข่ที่ได้จะต้องนำไปเจือจางกับน้ำก่อนนำไปใช้ โดยอัตราส่วนในการเจือจางจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับชนิดของพืชและวัตถุประสงค์การใช้งาน:
- บำรุงต้น ใบ ราก: เจือจางน้ำหมัก 20-40 ซีซี ต่อน้ำ 20 ลิตร รดบริเวณรอบโคนต้น ทุกๆ 7-15 วัน
- เร่งดอก ผล: เจือจางน้ำหมัก 10-20 ซีซี ต่อน้ำ 20 ลิตร ฉีดพ่นทางใบ ทุกๆ 7-10 วัน (ควรฉีดพ่นในช่วงเช้าหรือเย็นที่ไม่มีแดดจัด)
- แช่เมล็ด: เจือจางน้ำหมักเล็กน้อย แช่เมล็ดก่อนนำไปเพาะ เพื่อกระตุ้นการงอก
ข้อควรทราบ:
- ปริมาณสารสำคัญในฮอร์โมนไข่จะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับสูตรและระยะเวลาการหมัก
- ฮอร์โมนไข่เป็นเพียงปุ๋ยอินทรีย์เสริม อาจไม่เพียงพอต่อความต้องการธาตุอาหารทั้งหมดของพืช ควรใช้ร่วมกับปุ๋ยอินทรีย์หรือปุ๋ยเคมีอื่นๆ ตามความเหมาะสม
- การนำไปใช้ควรเจือจางตามอัตราส่วนที่แนะนำ เพื่อป้องกันไม่ให้พืชได้รับความเข้มข้นของสารอาหารมากเกินไป
ฮอร์โมนไข่
เอกสารประกอบ
ฮอร์โมนไข่ - hormone-egg.pdf
PGS นครศรีธรรมราช
ศูนย์เรียนรู้ เครือข่ายเกษตรอินทรีย์ PGS นครศรีธรรมราช ขับเคลื่อนโดย สมาคมอาหารธรรมชาติยั่งยืน นครศรีธรรมราช
ที่อยู่ : ตำบลควนกลาง อำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช
โทร : 0816577283
