ถั่วพร้า
ปุ๋ยพืชสด บำรุงดินในหลากหลายพื้นที่
ถั่วพร้าเป็นพืชตระกูลถั่วที่มีประโยชน์อย่างมากในการนำมาใช้เป็น ปุ๋ยพืชสด เพื่อปรับปรุงบำรุงดินในหลากหลายพื้นที่ โดยเฉพาะในนาข้าวและไร่นาดอน
ถั่วพร้าเป็นพืชตระกูลถั่วที่มีลักษณะเด่นดังนี้:
- ลำต้น: เป็นทรงพุ่ม สูงประมาณ 60-120 เซนติเมตร มีลำต้นแข็งแรงและระบบรากลึก
- ใบ: เป็นใบประกอบแบบมีสามใบย่อย (trifoliate) ลักษณะใบย่อยเป็นรูปมนกลมคล้ายไข่
- ดอก: ออกดอกเป็นช่อ มีสีชมพูอมม่วง
- ฝัก: มีลักษณะยาวแบนคล้ายดาบ ห้อยปลายลง เมื่อยังอ่อนจะมีสีเขียว เมื่อแก่และสุกจะมีสีเหลืองคล้ายฟางข้าว
ถั่วพร้าเมล็ดยาว: ฝักกว้างประมาณ 3-3.5 เซนติเมตร ยาว 15-35 เซนติเมตร ภายในมีเมล็ดสีขาวคล้ายงาช้าง ขนาด 1.5-2 เซนติเมตร และมีขั้วเมล็ด (hilum) ยาว 0.5-1 เซนติเมตร
ถั่วพร้าเมล็ดแดง: ฝักกว้างประมาณ 3.5-5 เซนติเมตร ยาวประมาณ 20-40 เซนติเมตร
- เมล็ด: มีสองชนิดหลักตามสีของเมล็ดคือ สีขาวคล้ายงาช้าง (ในถั่วพร้าเมล็ดยาว) และสีแดง (ในถั่วพร้าเมล็ดแดง)
ถั่วพร้าเป็นพืชที่เจริญเติบโตได้ดีในเขตร้อนชื้น สามารถปรับตัวได้ดีในสภาพดินเหนียวและดินกรด มีระบบรากที่แข็งแรงและลึกจึงช่วยในการยึดหน้าดินได้ดี
ประโยชน์ของถั่วพร้าในการเป็นปุ๋ยพืชสด:
+ เพิ่มธาตุไนโตรเจนในดิน: ถั่วพร้ามีปริมาณธาตุไนโตรเจนสูง ซึ่งเป็นธาตุอาหารหลักที่สำคัญต่อการเจริญเติบโตของพืช เมื่อไถกลบลงดิน จะช่วยเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดิน
+ เพิ่มอินทรียวัตถุในดิน: ต้นและใบของถั่วพร้าที่ไถกลบจะย่อยสลายกลายเป็นอินทรียวัตถุ ช่วยให้ดินร่วนซุย มีโครงสร้างที่ดี อุ้มน้ำและอากาศได้ดีขึ้น
+ ปรับปรุงคุณภาพดิน: การปลูกถั่วพร้าช่วยปรับสภาพดินให้ดีขึ้น ทำให้ดินดำและมีความอุดมสมบูรณ์ เหมาะสำหรับการปลูกพืชต่างๆ
+ ลดการใช้ปุ๋ยเคมี: การใช้ถั่วพร้าเป็นปุ๋ยพืชสดสามารถช่วยลดปริมาณการใช้ปุ๋ยเคมีลงได้ ทำให้ลดต้นทุนการผลิตและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
+ คลุมดินและป้องกันการชะล้าง: ต้นถั่วพร้าที่ขึ้นปกคลุมดินช่วยลดการชะล้างหน้าดินจากน้ำฝนและลม
+ ควบคุมวัชพืช: การปลูกถั่วพร้าหนาแน่นสามารถช่วยกดและลดการเจริญเติบโตของวัชพืชบางชนิดได้
วิธีการใช้ถั่วพร้าเป็นปุ๋ยพืชสด:
- ช่วงเวลาปลูก: ควรปลูกถั่วพร้าในช่วงต้นฤดูฝน (ประมาณปลายเดือนเมษายน - พฤษภาคม) ก่อนการปลูกพืชหลัก เช่น ข้าว
- การเตรียมดิน: ไถพรวนดิน 1 ครั้ง เพื่อกำจัดวัชพืชและทำให้ดินร่วนซุย
- การปลูก: หว่านเมล็ดถั่วพร้าให้ทั่วแปลงในอัตราประมาณ 8-10 กิโลกรัมต่อไร่ แล้วไถกลบเมล็ดบางๆ
- การดูแลรักษา: โดยทั่วไปถั่วพร้าไม่ต้องการการดูแลรักษามากนัก อาศัยน้ำฝนในการเจริญเติบโต
- การไถกลบ: เมื่อถั่วพร้าอายุประมาณ 45-60 วัน หรือเริ่มออกดอก ให้ไถกลบต้นถั่วพร้าลงในดิน ทิ้งไว้ประมาณ 2 สัปดาห์เพื่อให้ย่อยสลายก่อนทำการปลูกพืชหลัก
ข้อควรจำ:
- พันธุ์ถั่วพร้าที่นิยมใช้เป็นปุ๋ยพืชสดคือ ถั่วพร้าเมล็ดขาว สามารถขอเมล็ดพันธุ์ได้จากสำนักงานพัฒนาที่ดินในพื้นที่
- นอกจากใช้ในนาข้าวแล้ว ยังสามารถปลูกถั่วพร้าเป็นปุ๋ยพืชสดในไร่อ้อย สวนยางพารา หรือพื้นที่อื่นๆ เพื่อปรับปรุงดินได้เช่นกัน
ถั่วพร้า
เมล็ดถั่วพร้า
เมล็ดถั่วพร้าแดง
เอกสารประกอบ
ถั่วพร้า กรมพัฒนาที่ดิน - T-PraSeed.pdf
PGS นครศรีธรรมราช
ศูนย์เรียนรู้ เครือข่ายเกษตรอินทรีย์ PGS นครศรีธรรมราช ขับเคลื่อนโดย สมาคมอาหารธรรมชาติยั่งยืน นครศรีธรรมราช
ที่อยู่ : ตำบลควนกลาง อำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช
โทร : 0816577283
