ขี้ค้างคาว หรือที่หลายคนเรียกว่า ทองคำดำ นั้นเป็นปุ๋ยอินทรีย์ที่มีคุณค่าสูงมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแง่ของปริมาณธาตุอาหารพืชที่สูงกว่าปุ๋ยคอกจากสัตว์ชนิดอื่นๆ ทำให้ขี้ค้างคาวเป็นที่ต้องการของเกษตรกรที่ต้องการเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของพืชผล

ค้างคาว ซึ่งเป็นสัตว์เลี้ยงลูกน้ำนมชนิดเดียวที่บินได้ ค้างคาวมีหลายชนิด แต่ส่วนใหญ่เป็นค้างคาวที่กินผลไม้ ที่เหลือกินแมลงและสัตว์ขนาดเล็ก ทำให้มูลค้างคาวมีธาตุฟอสฟอรัสสูง ซึ่งเป็นอาหารหลักของพืช รวมทั้งมีสารอาหารรอง เช่น แคลเซียมสูง และสารอาหารเสริมของพืชที่สูงอีกด้วย

มูลค้างคาวคือ ขี้ของค้างคาวที่อยู่ตามธรรมชาติ ลักษณะจะเป็นเม็ดเล็กๆ สีดำ มีกลิ่นแรง โดยค้างคาวมีหลายชนิด สามารถแบ่งได้เป็นหมวดใหญ่ได้เป็นสองหมวดหมู่

1. ค้างคาวกินพืช เช่น ค้างคาวหน้ายาวใหญ่,ค้างคาวเล็บกุด เป็นต้น

2. ค้างคาวกินแมลง เช่น ค้างคาวหนู,ค้างคาวหน้ายักษ์เล็ก,ค้างคาวยอดกล้วยผีเสื้อ เป็นต้น

ตารางเปรียบเทียบธาตุอาหารพืชที่เป็นธาตุอาหารหลัก, ธาตุอาหารรอง, และธาตุอาหารเสริมของมูลค้างคาวกินแมลงและมูลค้างคาวกินผลไม้:                      

 มูลค้างคาวกินแมลง     N: 8-12%, P: 10-16%, K: 0.5-1.0%         Ca: 0.40-0.60%, Mg: 0.20-0.30%, S: 0.15-0.25%  Fe: 0.005%, Mn: 0.002%, Zn: 0.001%, Cu: 0.0008%, B: 0.0004%, Mo: 0.0003%  

 มูลค้างคาวกินผลไม้    N: 3-4%, P: 1-2%, K: 2-3%                Ca: 1.00-1.50%, Mg: 0.30-0.50%, S: 0.20-0.30%  Fe: 0.002%, Mn: 0.001%, Zn: 0.0005%, Cu: 0.0003%, B: 0.0002%, Mo: 0.0001%  

 

ธาตุอาหารหลักในขี้ค้างคาว

1. ไนโตรเจน (N): ช่วยให้พืชเจริญเติบโตและมีใบเขียวเข้ม

2. ฟอสฟอรัส (P): ส่งเสริมการเจริญเติบโตของรากและดอก ทำให้พืชออกดอกติดผลดี

3. โพแทสเซียม (K): ช่วยให้พืชแข็งแรง ต้านทานโรค และช่วยในการสังเคราะห์แสง

ธาตุอาหารครบทั้ง 13 ชนิด ที่พืชต้องการจากทางดิน คือ ไนโตรเจน , ฟอสฟอรัส, โปแตสเซี่ยม , แคลเซี่ยม , แมกนีเซี่ยม , กำมะถัน , โบรอน ,เหล็ก , แมงกานีส , สังกะสี , โมลิบดินั่ม ,ทองแดง และ คลอรีนให้ธาตุฟอสฟอรัสมากเป็นพิเศษ ดังนั้น จึงมีบทบาทในการเร่งให้พืชติดดอกออกผลได้ดีขึ้น เหมาะเป็นพิเศษกับไม้ดอก และ สวนผลไม้การใช้มูลค้างคาวอย่างสม่ำเสมอ จะทำให้เชื้อจุลินทรีย์ที่เป็นเประโยชน์ทำงานได้ดีขึ้น ทำให้เกิดการสลายตัวของอินทรีย์สาร ธาตุอาหารพืช ทีถูกดินยึดไว้ละลายกลับออกมาเป็นประโยชน์ต่อพืชอีกครั้งช่วยเพิ่มอินทรียวัตถุให้กับดิน กระตุ้นการแตกราก ทำให้ การดูดธาตุอาหาร และน้ำ จากดินเพิ่มขึ้น ส่งเสริมการเจริญเติมโตต่อพืช จึงเหมาะกับพืชทุกชนิดเสริมสร้างผนังเซลล์ของพืช ทำให้ขั้วเหนียวบำรุงต้นให้เจริญเติมโต และช่วยป้องกันโรครากเน่า โคนเน่า ที่เกิดจากเชื้อราและแบคทีเรีย

เหตุใดขี้ค้างคาวจึงมีธาตุอาหารสูง?

> อาหารของค้างคาว: ค้างคาวหลายชนิดกินแมลง ซึ่งแมลงเหล่านี้มีโปรตีนสูง ทำให้มูลของค้างคาวมีไนโตรเจนสูงตามไปด้วย

> กระบวนการย่อยอาหาร: ระบบย่อยอาหารของค้างคาวมีประสิทธิภาพสูง ทำให้สารอาหารในอาหารถูกดูดซึมไปใช้ประโยชน์ได้อย่างเต็มที่ และมูลที่ออกมาจึงอุดมไปด้วยธาตุอาหาร

> สภาพแวดล้อมในถ้ำ: สภาพแวดล้อมในถ้ำที่ค้างคาวอาศัยอยู่ มีความชื้นสูงและมีอุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการหมักสลายของมูล ทำให้เกิดปุ๋ยหมักที่มีคุณภาพสูง

ประโยชน์ของขี้ค้างคาวต่อพืช

- เร่งการเจริญเติบโต: เนื่องจากมีไนโตรเจนสูง ทำให้พืชเจริญเติบโตได้เร็ว

- ส่งเสริมการออกดอกและติดผล: ฟอสฟอรัสในขี้ค้างคาวช่วยให้พืชออกดอกและติดผลดก

- เพิ่มความแข็งแรงให้พืช: โพแทสเซียมช่วยให้พืชแข็งแรง ต้านทานโรคและแมลง

- ปรับปรุงโครงสร้างดิน: ขี้ค้างคาวช่วยให้ดินร่วนซุย ระบายน้ำและอากาศได้ดีขึ้น

การใช้ขี้ค้างคาวอย่างมีประสิทธิภาพ

- การหมัก: ควรหมักขี้ค้างคาวให้สุกก่อนนำไปใช้ เพื่อลดปริมาณเชื้อโรคและปรับปรุงคุณภาพของปุ๋ย

- อัตราส่วนที่เหมาะสม: ควรใส่ปุ๋ยหมักขี้ค้างคาวในปริมาณที่เหมาะสมกับชนิดของพืชและสภาพดิน

- การผสมกับปุ๋ยอื่นๆ: สามารถผสมปุ๋ยหมักขี้ค้างคาวกับปุ๋ยเคมีชนิดอื่นๆ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการให้ปุ๋ย

ข้อควรระวัง:

- ราคา: ขี้ค้างคาวมีราคาค่อนข้างสูง เนื่องจากเป็นปุ๋ยที่มีคุณภาพดีและหาได้ยาก

- แหล่งที่มา: ควรเลือกซื้อขี้ค้างคาวจากแหล่งที่เชื่อถือได้ เพื่อให้มั่นใจว่าได้ปุ๋ยที่มีคุณภาพดี

น้ำหมักขี้ค้างคาว ถือเป็นหนึ่งในน้ำหมักชีวภาพที่มีคุณค่าสูงมาก เนื่องจากขี้ค้างคาวเองก็อุดมไปด้วยธาตุอาหารพืชที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืช เมื่อนำมาหมักและสกัดเป็นน้ำหมัก จะได้สารละลายเข้มข้นที่มีประสิทธิภาพในการบำรุงพืชได้อย่างดีเยี่ยม

วิธีการทำน้ำหมักขี้ค้างคาว

สูตรพื้นฐาน:

- ขี้ค้างคาว 1 กิโลกรัม

- น้ำเปล่า 10 ลิตร

- กากน้ำตาล 1 ลิตร

วิธีทำ:

1. นำขี้ค้างคาวมาผสมกับน้ำเปล่า คนให้เข้ากัน

2. เติมกากน้ำตาล คนให้เข้ากันอีกครั้ง

3. หมักทิ้งไว้ประมาณ 2-3 สัปดาห์ ในภาชนะที่ปิดสนิทและมีช่องระบายอากาศ

4. หลังจากนั้นนำมากรองเอาแต่น้ำไปใช้

ทำไมน้ำหมักขี้ค้างคาวถึงดี?

- ธาตุอาหารครบถ้วน: มีไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียมในปริมาณที่สูง ช่วยให้พืชเจริญเติบโตได้อย่างสมบูรณ์

- เร่งการเจริญเติบโต: ช่วยให้พืชแตกกิ่งก้านสาขา ออกดอก ออกผลเร็วขึ้น

- เพิ่มผลผลิต: ทำให้พืชให้ผลผลิตมากขึ้น และผลผลิตมีคุณภาพดี

- ฟื้นฟูดิน: ช่วยปรับปรุงโครงสร้างดิน ทำให้ดินร่วนซุย ระบายน้ำและอากาศได้ดีขึ้น

- ป้องกันโรคพืช: มีจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ ช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อโรค

ขี้ค้างคาวเป็นปุ๋ยอินทรีย์ที่มีคุณค่าสูงและเป็นที่ต้องการของเกษตรกร หากนำมาใช้ประโยชน์อย่างถูกวิธี จะช่วยให้พืชผลเจริญเติบโตได้ดี มีผลผลิตสูง และมีคุณภาพดีขึ้น