ตลาดชุมชน - สินค้าชุมชน : คลองไส้ไก่

คลองไส้ไก่

การขุดร่องน้ําในที่ดิน กระจายความชุ่มชื้นไปทั่วบริเวณพื้นที่เพาะปลูก

คลองไส้ไก่ คือ การขุดร่องน้ําในที่ดิน เป็นหนึ่งในรูปแบบหลุมขนมครกเพื่อกักเก็บน้ําและกระจายความชุ่มชื้นไปทั่วบริเวณพื้นที่เพาะปลูก เปรียบเสมือนลําธารที่มีความคดเคี้ยว มีการไหลตกกระทบ น้ําที่ไหลผ่านจะซึมลงสู่พื้นดินทําให้เกิดความชุ่มชื้น

คลองไส้ไก่เป็นเทคนิคการจัดการน้ำฝนในพื้นที่เกษตรกรรมแบบดั้งเดิม ที่เลียนแบบธรรมชาติ โดยการขุดร่องน้ำให้คดเคี้ยวคล้ายไส้ไก่ เพื่อชะลอการไหลบ่าของน้ำ และกระจายน้ำให้ซึมลงดินอย่างช้าๆ ช่วยเพิ่มความชื้นในดิน ทำให้พืชผลเจริญเติบโตได้ดี แม้ในช่วงฤดูแล้ง

วิธีขุดคลองไส้ไก้

ให้ขุดเป็นร่องโดยมีความกว้างและความลึก 50 เซนติเมตร โดยนําดินที่ได้จากการขุดขึ้นมาถมในฝั่งตรงข้ามของแหล่งน้ําที่ไหลมา ทําคันดินให้กว้าง 1 เมตร แล้วปลูกแฝกเพื่อลดการพังทลายของคันดินปลูกไม้ผล และผักสวนครัวไว้เป็นแหล่งอาหาร

เมื่อฝนตก น้ำจะไหลลงสู่คลองไส้ไก่ที่ขุดไว้ น้ำจะไหลช้าๆ ผ่านร่องน้ำที่คดเคี้ยว ทำให้ดินมีเวลาซึมซับน้ำได้มากขึ้น นอกจากนี้ การที่น้ำไหลช้าๆ ยังช่วยให้ตะกอนและอินทรียวัตถุตกตะกอนในคลอง ทำให้ดินมีความอุดมสมบูรณ์มากขึ้น

นอกจากนี้ให้ขุดหลุมเล็ก ๆ เพื่อให้น้ําที่ไหลมาตกในหลุม เป็นการชะลอน้ําที่ไหลผ่านไม่ให้ไหลแรงเกินไป รวมถึงการทําฝายเล็ก ๆ เป็นระยะ ๆ เพื่อชะลอน้ํา ทําให้น้ําซึมลงใต้ดินได้มากที่สุด และยังเป็นการล็อกตะกอนดินที่เกิดจากการทับถมกันของใบไม้และอินทรียวัตถุต่าง ๆ ซึ่งอุดมด้วยธาตุอาหารที่จําเป็นแก่พืช

การขุดคลองไส้ไก่มี 3 แบบ คือ

1. คลองไส้ไก่บนพื้นที่ลาดเอียงที่เป็นภูเขา จะขุดคลองไส้ไก่เพื่อรับน้ําจากบริเวณพื้นที่ลาดชันให้ลงมาสู่คลองไส้ไก่ เพื่อให้น้ําไหลเอื่อย ๆ ซึมลงดินให้มากที่สุดแล้วไหลผ่านไปยังพื้นที่ต่ําสุด

2. คลองไส้ไก่บนพื้นที่เนิน จะขุดคลองไส้ไก่เพื่อเปลี่ยนทางน้ําให้ไหลมายังพื้นที่เพาะปลูก เพื่อให้เกิดความชุ่มชื่นของพื้นที่

3. คลองไส้ไก่บนพื้นที่ราบลุ่ม จะขุดคลองให้คดโค้งให้น้ําไหลเอื่อยแล้วค่อย ๆ ไหลแบบเคลื่อนตัวตลอดเวลา นอกจากกระจายความชุ่มชื้นแล้วยังทําให้อากาศเข้ามาแทรกในน้ํา ทําให้น้ําไม่เน่า